Οι Βογόμιλοι - Ενας κόσμος που χάθηκε

Οι Βογόμιλοι ήτανε μια αίρεση της Χριστιανικής θρησκείας, που γεννήθηκε από άλλες παλαιότερες αιρέσεις, που ανακατωθήκανε και κάνανε μία. Είπανε πως οι Βογόμιλοι βγήκανε από τους Παυλικιανούς αλλά το πιο σωστό ίσως είναι πως η βογομιλίτικη αίρεση πήρε πολλά από τους Μανιχαίους, από τους Μεσαλιανούς και από Ευχίτας. Όπως κι’ αν είναι κι’ αυτή η αίρεση όπως και όλες οι άλλες πιάσανε ρίζα στη Μικρά Ασία. Όπως έγραφε ο άγιος Βασίλειος, είναι αξιοσημείωτο ότι οι αιρέσεις πρωτοφανερωθήκανε εκεί που άνθησε για πρώτη φορά η ευσέβεια. 

Η αιτία που γεννηθήκανε όλες οι αιρέσεις είναι το γύρισμα του μυαλού πάλι πίσω στη Φιλοσοφία, δηλαδή στην ανθρώπινη γνώση, που μεταχειρίζεται τους συλλογισμούς για να ερευνήση τα μυστήρια της θρησκείας. Έτσι κ’ οι Βογόμιλοι, ψάξανε να βρούνε πως μπορούν να εξηγηθούν τα κακά που υπάρχουν στον κόσμο. Στη Γένεση είναι γραμμένο πως αφού εδημιούργησεν ο Θεός τον κόσμο, «είδεν ο Θεός τα πάντα όσα εποίησε, και ιδού καλά λίαν». (Γένεσ. α΄ 31). Γι’ αυτό οι Βογόμιλοι δεν παραδεχόντανε πολλά από την Παλ. Διαθήκη. Κατά τους ορθολογιστές Βογόμιλους, «τα πάντα» δεν είναι «καλά λίαν» στον κόσμο. Δεν είχαν όμως υπ’ όψιν τους πως το αμάρτημα των πρωτοπλάστων έφερε το κακό στον κόσμο, την κατάρα της φθοράς και του θανάτου. Ο απόστολος Παύλος λέει πως, μαζί με τον άνθρωπο που τον διέφθειρε η αμαρτία χάλασε και η φύση ολόκληρη και πως πονά κι’ αναστενάζει μαζί με τον άνθρωπο περιμένοντας να λυτρωθή από τη φθορά κι’ από την κατάρα μαζί με τους λυτρωμένους ανθρώπους που ήλθε ο Χριστός να τους σώση. «Η γαρ αποκαραδοκία της κτίσεως , την αποκάλυψιν των υιών του Θεού απεκδέχεται». «Γιατί η κτίσις περιμένει με πόθο με λαχτάρα να σωθή κι’ αυτή μαζί με τους δικαίους, μαζί με τους σωσμένους, που είναι τα τέκνα του Θεού». Και λέγει παρακάτω: «Τη γαρ ματαιότητι η κτίσις υπετάγη ουχ εκούσα, αλλά δια τον υποτάξαντα επ’ ελπίδι ότι και αυτή η κτίσις ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς εις την ελευθερίαν της δόξης των τέκνων του Θεού. Οίδαμεν γαρ ότι πάσα η κτίσις συστενάζει και συνωδένει άχρι του νυν». (Ρωμ. η΄ 19). Ώστε, κ’ η κτίσις πονά κι’ αναστενάζει από την κατάρα που χτύπησε τον άνθρωπο. 

Αυτή την καταδίκη της κτίσης δεν την είχαν στον νουν τους οι Βογόμιλοι, και μη μπορώντας να εξηγήσουν τα ανάποδα που βλέπανε στον κόσμο, επιχειρήσανε να τα δικαιολογήσουνε με μια δική τους θεωρία. Γιατί, όσοι θέλουν να εξηγήσουν τα μυστήρια του κόσμου με το μυαλό τους, φτιάνουν κι’ από μία θεωρία. Κατά τη βογομίλικη θεωρία, ο Θεός γέννησε δυό γυιούς, τον πρωτότοκο Σατανιήλ, και τον δευτερότοκο Χριστό. Ο Σατανιήλ εδημιούργησε τον κόσμο, όπως είναι και ο Χριστός τον ελύτρωσε, παίρνοντας μορφή Αγγέλου. Ο κόσμος είναι καμωμένος αμαρτωλός και κακός. Η ύλη είναι, κατά τη γνώμη τους ένα πράγμα κακό, και το πνεύμα είναι φυλακισμένο μέσα σ’ αυτή. Για τούτο οι Βογόμιλοι πιστεύανε πως ο γάμος και το ζευγάρωμα του ανδρός με την γυναίκα, είναι καταραμένο και πως είναι αμαρτία το ν’ αποχτούνε παιδιά. 

Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο, κατά τους Βογόμιλους, για να τον σώση από τον Σατανά, αλλά δεν έγινε άνθρωπος. Γι’ αυτό οι Βογόμιλοι, βλασφημούσαν την Παναγία, κι’ αρνιόντανε τη γέννηση του Χριστού. 

Λοιπόν, η βάση της αίρεσης αυτής είναι πως ο υλικός κόσμος βρίσκεται στην εξουσία του Σατανά, κι’ αυτή είναι η αιτία που πιστεύανε στην άρνηση τούτου του κόσμου, όχι όμως όπως οι Χριστιανοί ασκητές και αναχωρητές, που φεύγανε στην έρημο. Οι Βογόμιλοι δεν παραδεχόντανε μήτε Κράτος, μήτε Εκκλησία, μήτε καμμιά εξουσία κοσμική ή πνευματική, μήτε αυτή την οικογένεια, μήτε ιδιοκτησία καμμιά, μήτε τίποτα. Για τούτο καταδιωχθήκανε με τόση λύσσα από τους βασιλιάδες. 

Από τη Μικρά Ασία μεταφυτεύθηκε η αίρεση στη Θράκη και στη Βουλγαρία, κατά τα 700 μ. Χ. με τους άποικους που στέλνανε οι βασιλιάδες, κ’ εκεί φούντωσε επειδή η ταραγμένη κι’ ανήσυχη σλάβικη ψυχή ολοένα ψάχνει κ’ ερευνά με πάθος. Και ή βουτά απελπισμένη στη φουρτούνα της απιστίας, ή γαληνεύει στο τέλος, καταφεύγοντας στο λιμάνι της πίστης. 

Οι Βογόμιλοι ριζώσανε περισσότερο στη Βουλγαρία και στη Σερβία, προπάντων στη Μποσνία, αλλά απλώσανε και σε όλη τη Μακεδονία. Τότε πήρανε και τόνομα Βογόμιλοι από το «Βόγος» που θα πη «Θεός» και «μίλος» που θα πη «ελέησον», ήγουν «Ελέησόν με ο Θεός» ή «Ηλεημένοι παρά Θεού». 

Γρήγορα λοιπόν η αίρεση άπλωσε, πρώτα στο λαό, κ’ ύστερα στην ανώτερη τάξη. Από τη Βουλγαρία κι’ από τη Σερβία έφταξε και στην Κωνσταντινούπολη. Ο πρωτοκήρυκάς της στάθηκε ένας Βασίλειος, καλόγερος Βούλγαρος, που ήτανε στην όψη σκελετωμένος, φαλακρός και ψηλόκορμος, «προς την έξω ιδέαν το μεν πρόσωπον είχε κατεσκληκός την δε ιτήνην ψηλήν, την δε ηλικίαν ευμήκη», όπως γράφει ο σοφός Ζυγαβηνός, ο φανατικός εχθρός των Βογόμιλων. Ήτανε δε και γιατρός, αυτός ο Βασίλειος. Είχε δώδεκα μαθητές σαν το Χριστό, κ’ ένα «πλήθος από γύναια παμπόνηρα και κακοήθη». 

Η πρώτη και σπουδαία εντολή του ήτανε «κοιτάξετε να γλυτώνετε με κάθε τρόπο». Για τούτο, στα μεν φανερά υποκρινόντανε πως ήταν πιστοί Ορθόδοξοι, κρυφά όμως κατηγορούσαν και διαπόμπευαν τα δόγματα της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Κι’ αυτή ήτανε η αιτία που μπορέσανε να μην τους πάρουνε είδηση επί πενήντα χρόνια. 

Διδάσκανε πως αυτοί ήτανε οι αληθινοί μαθητές του Χριστού, ενώ οι άλλοι Χριστιανοί ήτανε μαθητές του Σατανιήλ, που είχανε για κέντρο τους την Αγιά Σοφιά της Κωνσταντινούπολης. Δεν παραδεχόντανε την εξωτερική λατρεία, καθώς και τα μυστήρια, ιδίως το βάπτισμα και την θείαν ευχαριστίαν, μήτε αγίους, μήτε τις εικόνες τους. Την Αγία Γραφή την ερμηνεύανε αλληγορικά, κι’ απ’ την Παλ. Διαθήκη δεν παραδεχόντανε κάποια βιβλία, όπως είπαμε παραπάνω. Μα ήτανε τόσο μυστικοί και δύσπιστοι που κανένας δεν ήξερε καλά – καλά τι πιστεύανε. 

Οι βασιλιάδες του Βυζαντίου τους καταδιώξανε αλύπητα, προ πάντων ο Αλέξιος ο Κομνηνός. Ύστερ’ από πολύ ψάξιμο, βρέθηκε ο αρχηγός τους Βασίλειος, και τον πήγανε στην Πόλη, και τον παρουσιάσανε στον αυτοκράτορα. Κ’ εκείνος, επειδή ο αιρεσιάρχης δεν ωμολογούσε τι πιστεύει, ο Κομνηνός έκανε πως τον είχε σε μεγάλη τιμή για τις ιδέες του, και πως ήθελε τάχα να γίνη μαθητής του, κ’ έτσι, σιγά – σιγά, τον κατάφερε να βγη στο φανερό. Τότε κάλεσε στο παλάτι την Σύγκλητο και τον Πατριάρχη Νικόλαο, και μπροστά τους ωμολόγησε ο Βασίλειος ανοιχτά και με παρρησία, τι πίστευε αυτός κ’ οι δικοί του, λέγοντας πως δεν φοβάται καμμιά τιμωρία που θα του κάνανε. Τότε τον πήγανε και τον κλείσανε σ’ ένα κελλί, κοντά στο παλάτι, κι’ ο βασιλιάς τον καλούσε κάθε τόσο, προσπαθώντας να τον τραβήξη από την πλάνη του. Μα στάθηκε αδύνατο.

Στο μεταξύ πιάνανε τους οπαδούς του παντού, κι’ ανάμεσα σ’ αυτούς, πιάσανε και τους δώδεκα μαθητές του, που τους έλεγε «Αποστόλους». Από τους Βογόμιλους, άλλοι επιμένανε στις ιδέες τους, άλλοι τις αρνιόντανε. Ο αυτοκράτορας επιχείρησε να γυρίση στην Ορθοδοξία τους πλανημένους, συμβουλεύοντάς τους ο ίδιος, είτε στέλνοντας στις φυλακές κάποιους θεολόγους κληρικούς για να τους τραβήξουνε από την αίρεση. Έτσι όσοι ξαναγυρίσανε στη σωστή πίστη, ελευθερωθήκανε, κι’ όσοι επιμείνανε στην αίρεση, απομείνανε στις φυλακές, όπου δεν στερηθήκανε τίποτα από τα χρειαζούμενα, φαγητά, ρούχα και σκεπάσματα. 

Τον Βασίλειο τον καταδίκασε ο βασιλιάς να καή, αν δεν αρνηθή την πλάνη του. Πρόσταξε λοιπόν μέσα στον ιππόδρομο να στήσουν από μια μεριά έναν σταυρό, κι’ από την άλλη ν’ ανάψουνε μια φωτιά, ώστε ο κατάδικος να φοβηθή τη φωτιά και να βαδίση προς τον σταυρό κ’ έτσι να γλυτώση. Aλλά ο Βασίλειος πίστευε πως θα τον αρπάξουν οι Άγγελοι, και τράβηξε προς τη φωτιά. Όταν όμως πήγε κοντά στη φωτιά, δείλιασε κι’ άρχισε να γυρίζη το πρόσωπό του από δώ κι’ από κει και να χτυπά τα χέρια του και τα μεριά του. Στο τέλος στάθηκε ακίνητος. Τότε οι δήμιοι πετάξανε στη φωτιά τον μανδύα του για να δη πως κάηκε και να μην πέση μέσα. Μα ο Βασίλειος μ’ όλο που κάηκε ο μανδύας του, φώναζε πως τον βλέπει να ανεβαίνη ψηλά στον ουρανό, κ’ έτσι έπεσε κι’ ο ίδιος μέσα στις φλόγες, και κάηκε. Ύστερα κάψανε και τους «δώδεκα αποστόλους» καθώς κι’ όλους τους κορυφαίους Βογόμιλους. 

Κοντά στα άλλα, οι Βογόμιλοι λέγανε πως πιστεύανε στα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, αλλά πως ο Υιος και το Πνεύμα είναι απλές ιδιότητες του Πατρός. Λέγανε πως τον Πατέρα τον βλέπανε με τα σωματικά μάτια τους σαν ένα γέροντα με άσπρα και μακρυά γένεια, το Υιόν σαν ένα άνδρα με πυκνά μαλλιά, και το Πνεύμα σαν ένα νεανία αμούστακον. Και πως ο Θεός αφού στάθηκε τριπρόσωπος επί πέντε χιλιάδες πεντακόσια χρόνια, έγινε πάλι μονοπρόσωπος. Και πως ήτανε μεν χωρίς υλικό σώμα, αλλά πως είχε σχήμα όμοιο με του ανθρώπου. 

Σατανιήλ λέγανε τον Σατανά, και πως ήτανε δεύτερος μετά τον Πατέρα αλλά πως από τη υπερηφάνειά του κρημνίσθηκε από τον ουρανό, κ’ επειδή δεν είχε γίνει ακόμα η γη, αλλά υπήρχε χάος, έκανε κι’ αυτός έναν κόσμο, όπως ο Θεός. Έτσι έγινε η γη. Ύστερα έπλασε τον άνθρωπο. Αλλά δεν είχε τη δύναμη να του δώση ζωή, και παρακάλεσε τον Πατέρα να τον εμψυχώση, και Εκείνος, από ευσπλαχγνία, του εμφύσησε τη ζωή. Πλήν ο Σατανιήλ τον φθόνησε κι’ αφού έγινε όφις και απάτησε τη Εύα βρέθηκε μαζί της κ’ εκείνη γέννησε τον Κάϊν. Και πάλι η Εύα γέννησε τον Άβελ από τον Αδάμ, και ο Κάϊν τον σκότωσε. Τότε ο Πατήρ καταράστηκε πάλι τον Σατανιήλ κ’ έγινε κατάμαυρος και άσχημος. Ωστόσο τον άφησε εξουσιαστή της γης και του υλικού κόσμου που είχε κάνει ο ίδιος.

Για τον Χριστό λέγανε ότι είναι αληθινά όσα λέγει γι’ αυτόν το Ευαγγέλιο, αλλά πως είναι φανταστικά κι’ όχι πραγματικά. Και σαν αναστήθηκε, τότε καταπάτησε τον Σατανιήλ και τον έκλεισε μέσα στον τάρταρο. Κι’ από Σατανιήλ, τον ωνόμασε Σατανάν, γιατί η κατάληξη «ήλ» είναι για τα αγγελικά ονόματα. Κι’ ο Χριστός, αφού τελείωσε το έργο του στη γη, ανήλθε στους ουρανούς και ενώθηκε πάλι με τον Πατέρα.

Το «Πάτερ ημών» το λέγανε εφτά φορές την ημέρα. Πιστεύανε πως κατά τη Δευτέρα Παρουσία μοναχά το αθάνατο πνεύμα θα αναστηθή ντυμένο την άφθαρτη στολή του Χριστού.

Γι’ αυτούς υπήρχαν αλληγορικές λέξεις στο Ευαγγέλιο: «Βηθλεέμ» λέγανε την αίρεσή τους, γιατί σ’ αυτή γεννήθηκε ο Χριστός, «Ναζαρέτ» λέγανε την Ορθόδοξη Εκκλησία και «Καπερναούμ» λέγανε τους Βογόμιλους κατά το ρήμα του Ευαγγελίου, που λέγει: «Και καταλιπών ο Ιησούς την Ναζαρέτ, ελθών κατώκησεν εις Καπερναούμ». (Ματθ. στ΄ 13). Τούς μακαρισμούς πιστεύανε ότι τους είπε ο Χριστός μοναχά για τους Βογόμιλους. Γραμματείς και Φαρισαίοι λέγανε πως είναι ιερείς και αρχιερείς της Εκκλησίας. Οι Βογόμιλοι νηστεύανε πολύ αυστηρά. 

Με τον θάνατο του Βασιλείου και των δικών του, Αποστόλων και εκλεκτών, η αίρεση σιγά – σιγά εξαφανίσθηκε. Κατά τα 1140 φανήκανε πάλι κάποιοι καλόγεροι Βογόμιλοι επί πατριάρχου Μιχαήλ Οξείτου. Αυτοί ήτανε ένας μοναχός Νήφων και δυό επίσκοποι Λεόντιος και Κλήμης από τη μητρόπολη των Τυάνων της Καππαδοκίας, κ’ η Εκκλησία τους καθήρεσε. 

Όπως και να είναι, οι Βογόμιλοι αργήσανε να εξαφανισθούνε. Κάποιοι απ’ αυτούς καταφύγανε στις Δυτικές χώρες κ’ εκεί συστήσανε την αίρεση των Καθαρών. Η αίρεση έφταξε ως τη Βοημία και την Προβηγκία, αλλά κ’ εκεί έσβησε. Σήμερα υπάρχει μοναχά ένα χωριό με τόνομα Βογκόμιλα στη Σερβία. 

Στη Βουλγαρία διατηρήθηκε η βογομίλικη αίρεση ίσαμε τα 1300. Στη Μποσνία βάσταξε περισσότερο, ίσαμε τα 1463 που την πήρανε οι Τούρκοι κ’ οι Μποσνάκηδες τουρκέψανε. Οι περισσότεροι Πομάκοι της Βουλγαρίας και της Θράκης ήτανε Βογόμιλοι και γινήκανε μαχαιμετάνοι. Η αίρεση αυτή έφταξε ίσαμε τη Ρωσία. 

Σήμερα δεν απόμεινε τίποτα από αυτή την πνευματική και ψυχική φωτιά που άναψε και κόντεψε να κάψη τα Μπαλκάνια. Τα βιβλία τους καήκανε, η παράδοση και οι συνήθειές τους σβήσανε. Απομείνανε μοναχά κάτι λόγια μυστικά που τα λέγει ο λαός καμμιά φορά, για τον διάβολο. Και σαν ρωτήση κανένας έναν χωριάτη της Μποσνίας ή της παλιάς Σερβίας πόσα παιδιά έχει, ντρέπεται συχνά να το πη, και σαν το ειπή ύστερα λέγει «με το συμπάθειο». Κι’ όταν γίνεται λόγος για τη γυναίκα τους, δεν λένε «η γυναίκα μου» αλλά την ονομάζουνε με το οικογενειακό όνομά της.

Τα πιο χειροπιαστά σημάδια, που αφήσανε οι Βογόμιλοι, είναι κάποια μνήματα που βρίσκονται σκόρπια στη Μποσνία, στην Ερζεγοβίνα, στη δυτική Σερβία και στη Δαλματία. Μερικά απ’ αυτά είναι μαζεμένα σε κάποια νεκροταφεία, όπως είναι κάμποσα που βρίσκονται στην Ερζεγοβίνα. Είναι κανωμένο το καθένα από έναν μονόπετρον βράχο όρθιον, που στενεύει προς τα κάτω και που είναι στημένος απάνω σε μια βαρειά ίσια, και μεγάλη πλάκα. Τα ψηλότερα είναι περισσότερο από δυό μπόγια, κ’ έχουν απάνω σκαλισμένον με μία σκληρή κι’ άγρια τέχνη, έναν πολεμιστή με μεγάλα μουστάκια, που έχει σηκωμένο απάνω κι’ ανοιχτοπάλαμο το δεξί μεγάλο χέρι του, ενώ το αριστερό το κρατά πίσω από τη μέση του. Φορά απάνω ένα πουκάμισο σαν θώρακα και μία κοντή φουστανέλλα, ζωσμένη στη στενή μέση του καθώς και βαρειά υποδήματα. Όλοι έχουνε, κοντά στο κεφάλι από τα δεξιά ένα στρογγυλό σχήμα που ίσως παρισταίνει τον ήλιο και απ’ αριστερά ένα δοξάρι με μια σαγίτα. Κάποιοι απ’ αυτούς έχουνε δίπλα τους κ’ ένα τετράγωνο σκουτάρι (ασπίδα) κ’ ένα ρόπαλο. Αποπάνω ο τεπές του βράχου είναι τριγωνικός, σαν αέτωμα, κ’ έχει απάνω στρογγυλό σχέδιο κ’ ένα σκάλισμα σαν κισσό ή μια γραμμή με τσακίσματα. Σ’ ένα – δυο μνήματα κοντά στον μεγάλο πολεμιστή βρίσκεται κ’ ένας μικρός με την ίδια χειρονομία. Είναι και μερικά που είναι σκέτα μοναχά με το αέτωμα ή έχουνε κάτι παράξενα σχέδια σκαλισμένα που μοιάζουνε με τα τούρκικα μεζάρια. Κάποια απ’ αυτά έχουνε και κάτι γράμματα που δεν διαβάζονται. 

Βουβαμάρα βαρειά κ’ ερημιά τα σκεπάζει τόσο που φοβάται κανένας βλέποντας εκείνα τα μυστηριώδη πρόσωπα με τα μικρά και πλατειά κεφάλια να τον κοιτάζουνε αμίλητα σαν βροικολακιασμένα.

Αλλού πάλι βρίσκονται πολλά ρημαγμένα χτίρια και μικρά βογομίλικα μοναστήρια χαλασμένα καθώς και λιγοστά κάστρα ρεπασμένα από εκείνα που χτισθήκανε από τους βασιλιάδες της Βουλγαρίας και της Σερβίας για την εξόντωση των Βογόμιλων. Όλα είναι βουβά χορταριασμένα ρημάδια του θανάτου: «Και θηρίον φωνήσαι εν τοις διορύγμασιν αυτών και κόρακες εν τοις πυλώσιν αυτών». (Σοφονίας α΄ 2)

Φ. ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Religulous: επίθεση με χιούμορ στη θρησκευτική παράνοια και τον φονταμενταλισμό

Στη νοτιοανατολική γωνιά της Μεσογείου, σε μερικές εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα άνυδρης γης που η μοίρα την καταράστηκε να θεωρείται "ιερή" για τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες, εκτυλίσσεται εδώ και αιώνες ένα ατελείωτο αιματοκύλισμα, με τελευταία πράξη του δράματος τις χιτλερικής έμπνευσης επιθέσεις του πάνοπλου Ισραήλ κατά του παλαιστινιακού λαού.

Σε γειτονικές χώρες, το φανατικό Ισλάμ έχει ξεκάθαρα σηκώσει κεφάλι, ριζώνοντας την επιρροή του σε μια γεωγραφική έκταση που ξεκινάει από την Ινδονησία, διέρχεται όλη τη Μέση Ανατολή και καταλήγει στη Βόρεια Αφρική. Συνέπεια τούτου είναι οι συστηματικοί και βίαιοι διωγμοί χιλιάδων χριστιανών διαφόρων δογμάτων και η καταστροφή των χώρων λατρείας τους, κυρίως σε χώρες όπως η Αίγυπτος, η Συρία, η Αιθιοπία και αλλού.

Αλλά και στην τεχνολογικά προηγμένη, "ουδετερόθρησκη" Δύση του κοσμικού κράτους και του Διαφωτισμού, ο ρόλος της θρησκείας δεν τείνει μειούμενος, απεναντίας μάλιστα. Παραπάνω από τους μισούς κατοίκους των ΗΠΑ εξακολουθούν να πιστεύουν ακλόνητα και κυριολεκτικά ότι ο πλανήτης μας είναι δημιούργημα των τελευταίων 7.500 χρόνων ενός Παντοδύναμου Θεού ο οποίος έστειλε τον εαυτό του μέσω μιας παρθένας σε αποστολή αυτοκτονίας για να λυτρώσει το ανθρώπινο γένος επειδή μια εβραία γυμνίστρια κάποτε δάγκωσε ένα μήλο παρασυρμένα από ένα ομιλόν φίδι. Η επιστημονική πραγματικότητα της Εξέλιξης θεωρείται "βλασφήμια" από τους φανατισμένους θρησκόληπτους, που καταφέρνουν μέχρι σήμερα τον εξοβελισμό της διδασκαλίας της από το σχολικό πρόγραμμα.

Ο πρώην πλανητάρχης Μπους, επί της προεδρίας του οποίου επαναπυροδοτήθηκε η μπαρουταποθήκη της Μέσης Ανατολής, διατεινόταν ότι επικοινωνεί με τον Θεό -ο "δικός μας", ο "πυροβολημένος" υπαλληλίσκος της Μέρκελ δεν είπε δα και κάτι πρωτότυπο ισχυριζόμενος τον ίδιο ακριβώς παραλογισμό.

Σε κάθε περιοχή της γης, φορείς της θρησκείας ασκούν τον ασφυκτικό τους έλεγχο σε πολλούς τομείς της δημόσιας ζωής, αλλού λιγότερο και αλλού περισσότερο. Ραββίνοι, μουλάδες, πάπες, τηλε-ευαγγελιστές, ορθόδοξοι μητροπολίτες και κάθε λογής τσαρλατάνοι που πουλάνε μεταφυσικά φούμαρα για μεταξωτές κορδέλες, συνεχίζουν να επηρεάζουν μεγαλύτερα ακροατήρια κόσμου σε σχέση με εκλεγμένους πρωθυπουργούς και ηγέτες.

Οι μειλίχιες ανθρωπιστικές εκκλήσεις ελάχιστων πεφωτισμένων διανοουμένων όλων των θρησκειών μοιάζουν να καταπνίγονται μέσα σε τόνους φανατισμού, απαιδευσιάς, παράνοιας και μίσους που αποτελούν την κρίσιμη μάζα του θρησκευτικού φαινομένου.

Τι ακριβώς συμβαίνει στην, ξεθυμασμένη πια, αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα; Πώς κατάφερε ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός και ο ανορθολογισμός (σε αυτόν πρέπει να συμπεριληφθεί και ο νεοφιλελεύθερος μεσσιανικός ανορθολογισμός των "αγορών" και του κρισιακού καπιταλισμού) να υπερκεράσει την εμπιστοσύνη στα τεχνολογικά και πνευματικά κατορθώματα των τελευταίων δύο αιώνων;

Γιατί η πίστη σε μεταφυσικές δοξασίες που γεννήθηκαν στην Εποχή του Χαλκού, στα χρόνια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και στις ερήμους του 7ου αιώνα μ.Χ. παραμένει τόσο ισχυρή σε μια εποχή όπου έχει αποκρυπτογραφηθεί το ανθρώπινο DNA και η NASA εξετάζει το ενδεχόμενο ύπαρξης πλανητών σε απόσταση μερικών ετών φωτός από τον δικό μας, ικανών να φιλοξενήσουν ζωή; 

Το Ντοκιμαντέρ RELIGULOUS

"Οι θρήσκοι άνθρωποι είναι το πιο επικίνδυνο είδος μέσα στην εκκλησία"

Αυτοί οι άνθρωποι να ξέρετε, αυτοί οι άνθρωποι, οι θρήσκοι άνθρωποι είναι το πιο επικίνδυνο είδος μέσα στην εκκλησία. Αυτοί οι θρήσκοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι. Ο Θεός να μας φυλάει απ’αυτούς. 

Έλεγε ένας αγιορείτης όταν έκαμνα μία φορά λειτουργία και λέγαμε «Κύριε σώσον τους ευσεβείς» λέει αστειευόμενος «Κύριε σωσον ημάς από τους ευσεβείς» δηλαδή ο Θεός να σε φυλάει από τους θρήσκους ανθρώπους, διότι θρήσκος άνθρωπος σημαίνει μία προσωπικότης διεστραμμένη η οποία ουδέποτε είχε προσωπική σχέση με τον Θεό. 

Απλώς μόνον κάμνει τα καθήκοντα της απέναντί Του, αλλά καμιά σοβαρή σχέση δεν είχε για αυτό και ο Θεός δεν λέει αυτόν τον άνθρωπο τίποτε. Και σας ομολογώ και εγώ από την πείρα μου ότι δεν είδα χειρότερους εχθρούς της εκκλησίας από τους θρήσκους ανθρώπους.(.....)Πως είναι δυνατό να προσεύχεσαι και να είσαι γεμάτος χολή εναντίον του άλλου ανθρώπου. Πως είναι δυνατό να διαβάζεις το ευαγγέλιο και να μην δέχεσαι τον αδερφό σου. Πως είναι δυνατό να λες έχω τόσα χρόνια στην εκκλησία, έχω τόσα χρόνια που ‘μαι μοναχός κληρικός η οτιδήποτε και όμως το άλφα της πνευματικής ζωής που ‘ναι η αγάπη. Που ‘ναι το νά υπομένεις τον αδερφό σου, να κάνεις λίγο υπομονή με το να μην το δέχεσαι σημαίνει τίποτα δεν έκαμες. Τίποτα απολύτως τίποτα. Τίποτα απολύτως. 
Εδώ ο Χριστός έφτασε στο σημείο να πει για τις παρθένες εκείνες ότι δεν είχε καμιά σχέση μαζί τους. Τους πέταξε έξω από τον νυμφώνα παρ’ όλα που ‘χαν όλες τις αρετές γιατί δεν είχαν την αγάπη. Διότι ήθελε να τους πει ότι μπορεί να έχετε αρετές εξωτερικές , μπορεί να μείνατε παρθένες, μπορεί να κάματε χίλια πράματα αλλά δεν κατορθώσατε την ουσία αυτού που είχε σημασία απ’ όλα. 
Εάν αυτό δεν το καταφέρεις τι τα θέλεις τα άλλα όλα; 
Τι τα θέλω εγώ τώρα αν τρώω λάδι σήμερα και δεν τρώω λάδι. Μπορεί να μην τρώω λάδι ,ας πούμε και να τρώω τον αδερφό μου από το πρωί ως τη νύχτα.

Έλεγαν εις το Άγιο Όρος λέει μην ρωτάς αν τρώω ψάρι. Τον ψαρά να μην φαείς και ψάρι φάε. Η τον λαδά να μην φαείς και φάε μία σταξιά λάδι. 
Το να φάεις τον άλλον από την γλώσσα είναι πολύ χειρότερο από το να φας μία κουταλιά λάδι. Και όμως στέκομεν εκεί . Τρώμε λάδι, δεν τρώμε λάδι, τρώμε ψάρι, δεν τρώμε ψάρι. Ξέρω ‘γω βούτηξε το κουτάλι στο άλλο φαγί και μπορεί να τσακωθούμε εκεί, να σκοτωθούμε με τον άλλον άνθρωπο γιατί εβούτηξε το κουτάλι προηγουμένως σε έναν άλλο φαΐ. Καταλαβαίνετε πόσο γελοία είναι ετούτα τα πράγματα και μας κοροϊδεύουν και οι δαίμονες αλλά και οι άνθρωποι που είναι εκτός εκκλησίας. Κ
αι όταν μπαίνουν κοντά μας αντί να βλέπουν τους ανθρώπους της εκκλησίας μεταμορφωμένους σε Χριστό Ιησού, να ‘ναι γλυκύς άνθρωποι και νά’ναί ώριμοι άνθρωποι, ισορροπημένοι, ολοκληρωμένοι άνθρωποι, άνθρωποι γεμάτοι αρμονίας ας πούμε μέσα τους μας βλέπουν δυστυχώς με όλα αυτά τα πάθη μας και όλες εκείνες τις ξινίλες μας και λένε: E, να γίνω έτσι; Καλύτερα να μου λείπει.

Εσύ που πας στην εκκλησία τι σε ωφέλησε η εκκλησία; Όπως λέγαμε χτες πήγες στα προσκυνήματα, είδες τους πατέρες, είδες τα άγια λείψανα, είδες το Άγιον Όρος, την Παναγία της Τήνου όλα αυτά πήγαμε, ήρθαμε. 
Ποιό το όφελος τελικά από όλα αυτά τα πράγματα; Μεταμορφώθηκε η καρδιά μας; Γίναμε πιο ταπεινοί άνθρωποι; Γίναμε πιο γλυκύς άνθρωποι; 
Γίναμε πιο πραείς άνθρωποι εις το σπίτι μας εις την οικογένειά μας στο μοναστήρι μας; Ξέρω ‘γω εκεί που εργαζόμαστε. Αυτό έχει σημασία. Εάν δεν τα καταφέραμε αυτά τα πράγματα τουλάχιστον ας γίνομεν ταπεινοί. 
Μέσα από την μετάνοια. Ας γίνομαι ταπεινοί. Εάν ούτε και αυτό το καταφέραμε τότε είμαστε άξιοι πολλών δακρύων, έτσι. Είμαστε για κλάματα. Διότι δυστυχώς ο χρόνος περνά και χάνεται και εμείς μετρούμε χρόνια.

Έλεγε ο γέρων Παίσιος όταν τον ρωτούσαν: Γέροντα πόσα χρόνια έχεις εσύ στο Άγιο Όρος; Λέει: Εγώ ήρθα την ίδια χρονιά που ήρθε το μουλάρι του γείτονα. 
Ο γείτονας του ο γερό-Ζήτος είχε ένα μουλάρι και ξέρετε στο Άγιο Όρος κάθε κελί έχει και ένα ζώο, ένα μουλάρι που κουβαλούν τα πράγματά τους. 
Ε, το ζώο αυτό ζει πολλά χρόνια δεν αγοράζεις κάθε μέρα μουλάρια, είναι ακριβά. Λοιπόν, την χρονιά που ήρθα εγώ λέει στο Άγιο Όρος αγόρασε και ο γείτονας το μουλάρι του. Έχομε τα ίδια χρόνια στο Άγιο Όρος, αλλά το καημένο εκείνο έμεινε μουλάρι και εγώ το ίδιο έμεινα. Δεν άλλαξα. Λοιπόν λέμε πολλές φορές εγώ έχω σαράντα χρόνια και το λέμε εμείς οι παπάδες και οι καλόγεροι αυτά τα πράγματα. Έχω σαράντα χρόνια στο μοναστήρι. Μα τα χρόνια είναι εις βάρος σου.

Ο Θεός θα σου πει: Σαράντα χρόνια και ακόμα δεν κατάφερες να γίνεις τίποτα; Έχεις σαράντα χρόνια ακόμα θυμώνεις, ακόμα κατακρίνεις, ακόμα αντιλογείς, ακόμα αντιστασαι, ακόμα δεν υποτάσσεσαι; Έχεις σαράντα χρόνια και δεν έμαθες το άλφα, το πρώτο πράγματα της μοναχικής ζωής της χριστιανικής ζωής; 
Τι να κάμω τα χρόνια σου; 
Τι να σε κάμω αν έχεις πενήντα χρόνια με ψωμολογήσε και δεν μπορείς να απαντήσεις στον άλλον με έναν καλό του λόγο. 
Τι να κάμω όλα αυτά τα πράγματα.

Απόσπασμα από την ομιλία του Λεμεσού Αθανάσιου“Η θεραπεία από την αρρώστια του Φαρισαϊσμού” 

Θρησκευτική μισαλλοδοξία στην ελληνική αρχαιότητα

(….) Ποια ήταν η στάση της ελληνικής θρησκείας απέναντι στους κάθε λογής Στοχαστές που την αμφισβητούσαν; Δόγμα δεν υπήρχε, ενιαία «αφήγηση» (μύθος) δεν υπήρχε, οργανωμένο ιερατείο δεν υπήρχε, ούτε επικεφαλής του Αρχιερέας, άρα οι αντιρρησίες διαχειρίζονταν από το θρησκευτικό κατεστημένο πολύ πιο ερασιτεχνικά από ότι στον ανατολικό Μεσαίωνα ή και σήμερα. 

Οι άνθρωποι που συνδέουν την ύπαρξή τους ή τα επαγγελματικά και ταξικά τους προνόμια με μια συγκεκριμένη κοσμοθεώρηση, γίνονται αναγκαστικά επικίνδυνοι για όποιον απειλήσει την αυταρέσκειά τους, την ευζωϊα τους, την κοινωνική τους υπόσταση και εν τέλει την ίδια τους την εξουσιαστική δύναμη. 

Όσο πιο πρωτόγονη και αθεμελίωτη είναι η πεποίθησή τους-όπως συμβαίνει με τις θρησκείες-τόσο πιο βίαιη είναι και η αντίδρασή τους, στο βαθμό που οι θεσμοί τους το επιτρέπουν. 

Η ελληνική πλουραλιστική θρησκεία δεν υπήρξε γενικά μαχητικά μισαλλόδοξη γι’αυτό και άφησε τεράστιο έδαφος στον προβληματισμό των φιλοσόφων και στα λόγια των τραγωδών, ιδιαίτερα στην Αθήνα, στην ανεκτική Ιωνία και στη Σικελία. Η θεολογία της ήταν η μυθολογία των ποιητών, που με μεγάλη ευκολία παρουσιαζόταν σε διάφορες εκδοχές, που εμπόδιζαν κάθε δογματική προσέγγιση. 

 Αν δούμε τη διαδικασία δίωξης που κινήθηκε εναντίον φιλοσόφων και ποιητών, θα δούμε ότι ξεκινούσε πάντα από ένα ή το πολύ δυο πρόσωπα, όχι συνήθως ιερωμένους, αλλά λαϊκιστές πολιτικούς, που επένδυαν στην ευπιστία και στη βλακεία του όχλου. Δεν υπήρχε Ιερά Σύνοδος για να κηρύξει γενικό πογκρόμ, τα πράγματα δεν έπαιρναν έκταση και ο διωκόμενος συνήθως έφευγε από την πόλη χωρίς να υπάρξει πιο δραματική συνέχεια.

Ο Αριστοφάνης κι Ευριπίδης, που συχνά έγραψαν με ασέβεια κατά των θεών, δεν βρήκαν το μπελά τους, κι αυτό σίγουρα κάτι μπορεί να μας πει και για το σήμερα του «Παστίτσιου», που του αποδόθηκαν θεϊκές ιδιότητες για να θεμελιωθεί το έτσι κι αλλιώς αναχρονιστικό αδίκημα της «βλασφημίας». 

Πολύ νωρίς ο Ξενοφάνης, μια χαρισματική μορφή ταξιδευτή Ίωνα φιλόσοφου και ποιητή που έζησε στη Σικελία, επέκρινε, χωρίς να διακινδυνεύσει, τη λαϊκή δεισιδαιμονία αλλά και τους ποιητές για την ανήθικη και ανθρωπομορφική εικόνα και για τις συμπεριφορές που έδιναν στους θεούς. 

Ο Όμηρος κι ο Ησίοδος έχουν προσάψει στους θεούς την κλοπή, τη μοιχεία και την αλληλοεξαπάτηση. 

Αν τα ζώα μπορούσαν να ζωγραφίζουν και να φτιάχνουν αγάλματα, καθώς οι άνθρωποι, τ’ άλογα θα ζωγράφιζαν τους θεούς όμοια με αυτά, παρατηρούσε ο Ξενοφάνης. 

Ο Ευήμερος, ιδρυτής ενός ολόκληρου ρεύματος των λεγόμενων Ευημεριστών, που διαδόθηκε και στο ρωμαϊκό κόσμο, διατύπωσε τη θέση πως οι θεοί ήταν αρχικά άνθρωποι και τη γλύτωσε πολύ φτηνά, ως απλός αποδέκτης μιας κριτικής ιερέων και συγγραφέων όπως ο Πλούταρχος, που τον παρουσίαζε ως άθεο. 

 Ο σύγχρονος του Σωκράτη φιλόσοφος Πρόδικος από την Κείο, μαθητής του Πρωταγόρα που έζησε στην Αθήνα, ήταν ένα είδος Νατουραλιστή, που κατηγορήθηκε για αθεϊα χωρίς να υποστεί συνέπειες και που σύνδεσε τις πρωτόγονες μεταφυσικές αντιλήψεις με την ανοησία των ανθρώπων και με τις γεωργικές τους ενασχολήσεις, αποδίδοντας τη θεοποίηση στοιχείων της φύσης στην ωφέλεια που κομίζουν στον άνθρωπο. Εσφαλμένα του αποδίδεται από τη Σούδα πως υπέστη τον ίδιο θάνατο με το Σωκράτη, μια φαντασίωση που παρά την πρόδηλη σύγχυση («ως διαφθείρων τους νέους») στην οποία οφείλεται, υιοθετείται ευχαρίστως από σύγχρονούς μας Ομολογητές του κρατικής θρησκείας για να συμψηφίσει τα πταίσματα του ελληνικού κόσμου με τις κακουργίες της ρωμαϊκής και ανατολίτικης Ορθοδοξίας. 

Πολύ κοντά στην αθεϊα ήταν και ο αντιφατικός Κριτίας, θείος του Πλάτωνα, μαθητής του Σωκράτη, άλλοτε Δημοκρατικός, άλλοτε τύραννος, ένας από τους «τριάκοντα» και πολύ σκληρός διώκτης των πολιτικών του αντιπάλων, που φυλακίστηκε στα νιάτα του για ασέβεια όταν κατηγορήθηκε μαζί με τον Αλκιβιάδη για ερμοκοπία. Η κριτική αθεϊα του φιλόσοφου που τον συνόδευε δεν του κόστισε καμία ποινή. 

Ο ίδιος ο αριστοκρατικός και ιδιόρρυθμος Ηράκλειτος, προγενέστερος του Πλάτωνα, είχε εναντιωθεί με περιφρόνηση στη λαϊκή θρησκευτική έκφραση, στη λατρεία των αγαλμάτων και στις τελετές των βωμών, αν και αφιέρωσε τα βιβλία του στο ναό της Αρτέμιδας. 

Οι Ίωνες (Μιλήσιοι) Θαλής, Αναξίμανδρος και Αναξιμένης, καθαρά υλιστές στην κοσμολογική τους διδασκαλία, δεν τράβηξαν τους κεραυνούς των πιστών, όχι μόνο λόγω της ανοχής που επικρατούσε στα ιωνικά παράλια, ίσως γιατί δεν εκλαϊκευσαν τις έρευνές τους, αν και ο Αναξίμανδρος κατά τον Κικέρωνα (‘De Divinatione’) έστησε αστεροσκοπείο στον Ταϋγετο και προειδοποίησε τους Λάκωνες για επικείμενο σεισμό, χωρίς να θεωρηθεί ότι προσβάλλει τον Όλυμπο ή τον Εγκέλαδο.

Ασφαλώς αυτοί όλοι ήταν οι πιο τυχεροί για διάφορους λόγους, ακόμη και συγκυριακούς που είχαν να κάνουν με πρόσωπα, με συμφέροντα και με συσχετισμούς πολιτικών δυνάμεων. Ισχύει όμως κι εδώ ο Κανόνας των (όχι λίγων) εξαιρέσεων, που ευτυχώς δεν εντάσσονται με κανέναν τρόπο σε κάποιο ιστορικά διαπιστωμένο ρεύμα ή κλίμα γενικευμένων διωγμών ή καταστροφής της ζωής όλων όσων κατηγορήθηκαν, αφού υπήρχε στον ελληνικό κόσμο πάντα κάποια φιλόξενη γωνιά για όσους στοχοποιήθηκαν.

Μια άτυχη περίπτωση για παράδειγμα, φέρεται πως είναι ο Πυθαγόρειος φιλόσοφος, μαθηματικός και φυσικός Ίππασος, για τον οποίο λέγεται, ανάμεσα σε πολλές εκδοχές, πως ρίχτηκε στην θάλασσα από τους συντρόφους του, επειδή ανακαλύπτοντας τους άρρητους αριθμούς ανέτρεψε βασική αρχή της φιλοσοφίας τους, που είχε σχέση θρησκευτικού μυστικισμού με τους αριθμούς. (….)

Ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα ο πρωτοπόρος αγνωστικιστής Πρωταγόρας, όταν ρωτήθηκε για τους θεούς απάντησε: “Δεν γνωρίζω αν υπάρχουν ή δεν υπάρχουν θεοί ούτε τη μορφή τους γιατί πολλά πράγματα με εμποδίζουν να ξέρω και η άγνοια των δεδομένων και η συντομία της ανθρώπινης ζωής” (Διογένης ο Λαέρτιος “Πρωταγόρας”, Πλάτων “Μένων”, 91). Η αποκοτιά του, του κόστισε ακριβά. Ο ολιγαρχικός άρχοντας Πυθόδωρος τον κατήγγειλε δημόσια για αθεΐα. Τα βιβλία του κάηκαν δημόσια στην αγορά και ο ίδιος καταδικάστηκε. 

Λέγεται πως για να γλυτώσει το έσκασε για τη Σικελία και πνίγηκε στο ταξίδι της φυγής του, το πιθανότερο όμως είναι να έφτασε σώος και να πέθανε τιμημένος.

Ο ίδιος ο μέγας Αριστοτέλης, που κατηγορούσε την Αθήνα πως υπέθαλπε την συκοφαντία-«…σύκον δ’ επί σύκω»- τελικά έπεσε κι αυτός θύμα της θρησκευτικής της έκδοσης. Κατέφυγε στην Χαλκίδα κατηγορούμενος από τον Ελευσίνιο ιεροφάντη Ευρυμέδοντα για ασέβεια, αφού τόλμησε σε ύμνο του να αποδώσει θεϊκές ιδιότητες στον νεκρό φίλο του Ερμία, αλλά πίσω από αυτή τη δίωξη βρισκόταν το πολιτικό μίσος της αντιμακεδονικής παράταξης, με εκπρόσωπο κάποιο Δημόφιλο, προς τον κάποτε προστατευόμενο του, νεκρού πλέον, Μακεδόνα Αλέξανδρου. 

Η πατρίδα της μητέρας του δέχθηκε τον Αριστοτέλη και σήμερα τον τιμά με μια μικρή προτομή στην όχθη του πορθμού της. 

Πάλι καλά αφού ο Σκαρίμπας δε βρήκε θέση στο νεκροταφείο της, διωγμένος από το Δεσπότη, αν και τελικά του βγήκε σε καλό αφού ο δήμαρχος του έδωσε χώρο στο κάστρο της. 

Καλύτερη αντιμετώπιση από το δάσκαλό του είχε ο Θεόφραστος (διάδοχος του Αριστοτέλη στη σχολή του Λυκείου), που ήταν δημοφιλής στους Αθηναίους, τόσο που όταν κατηγορήθηκε με τη σειρά του γι’ ασέβεια, από τον αισχρό δημαγωγό Αγνωνίδη, έτρεξαν εκατοντάδες σαν μάρτυρες υπεράσπισης κι έτσι αν και ο ίδιος δεν άρθρωσε λέξη στην απολογία του, αθωώθηκε με άνετη πλειοψηφία, αντίθετα με το συκοφάντη που αργότερα είχε κακό τέλος.

Ο ταλαίπωρος Αίσωπος δεν ήταν τόσο τυχερός όπως ο Αριστοτέλης. Κατηγόρησε το παπαδαριό των Δελφών πως πλουτίζει από τα μαντέματα κι αυτοί οι μοχθηροί και εκδικητικοί αγύρτες του έβαλαν στις αποσκευές του χρυσάφι και μετά τον κατηγόρησαν για ιερόσυλο, γκρεμίζοντάς τον από τα βράχια των Φαιδριάδων, πάνω από την Κασταλία, εκεί που εκτελούσαν τους «βέβηλους». 

Αν ο Αίσωπος ήταν κακοσχηματισμένος και τραβούσε πάνω του την εύκολη απέχθεια των μοχθηρών, ο Αλκιβιάδης που ήταν ξακουστός για την ομορφιά του, δε γλύτωσε ούτε αυτός τις κατηγορίες για ασέβεια. Τον συκοφάντησαν για καταστροφή των οδοδεικτών (αλλά και συνάμα λατρευτικών στηλών των Ερμών) και τον κατηγόρησαν για παρώδηση των Ελευσινίων Μυστηρίων, καταγγελίες που έγιναν αιτία να καταδικαστεί σε θάνατο για βλασφημία, άσχετα αν η απόφαση δεν εκτελέστηκε ποτέ λόγω της διαφυγής του αρχικά, αλλά ούτε και όταν επέστρεψε. 

Αλλά και η ωραία και ισχυρή Ασπασία βρέθηκε στο στόχαστρο του φθονερού κωμικού ποιητή Έρμιππου που τη μήνυσε για ασέβεια. Δεν ήταν παρακατιανός ο Έρμιππος, ήταν πολυγραφότατος, βραβευμένος και αξιόλογος, αλλά μισούσε τον Περικλή, που τελικά κατάφερε να σώσει τη σύντροφό του από τα χειρότερα, σε μια πόλη που ο λαός της ηδονιζόταν να αποκαθηλώνει τους ισχυρούς και τους αξιόλογους. Έτσι την έπαθε ο κορυφαίος Σωκράτης, που η άδικη καταδίκη του, επειδή συνελήφθη «ους μεν η πόλις νομίζει θεοὺς ου νομίζων, έτερα δὲ καινὰ δαιμόνια εισφέρων» κλπ, είναι τόσο γνωστή ακόμη και στις λεπτομέρειές της, που δεν θα χρειαστεί να αχοληθούμε.

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος [εικ. Αντίγραφο (10ς αι.) συγκριτικών υπολογισμών του σχετικά με διαστάσεις Ήλιου-Γης-Σελήνης], ένας μεγαλοφυής και πρωτοπόρος ηλιοκεντρικός αστρονόμος, που από αυτόν εμπνεύστηκε όπως ομολογεί 20 αιώνες μετά ο Κοπέρνικος, αυτός που κατάφερε να μετρήσει με μικρό σχετικά λάθος την περιφέρεια της Σελήνης, κατηγορήθηκε από το στωϊκό Κλεάνθη, που ζήτησε την καταδίκη του, «… ως κινών την του κόσμου εστίαν και ταράσσων ούτω την των Ολυμπίων ηρεμίαν». Έτσι ο Αρίσταρχος για να σώσει την ελευθερία του, κατέφυγε στην Αλεξάνδρεια, όπου και πέθανε αυτοεξόριστος. 

Στην Αίγυπτο κατέφυγε και ο φιλόσοφος Θεόδωρος ο άθεος (έργο του, το «Περί θεών»), που διώχτηκε από την Αθήνα ως ασεβής αλλά έγινε δεκτός με τιμές στην αυλή του Πτολεμαίου Α΄. Διωγμένος από την Κυρήνη ως αρχηγός της ‘αίρεσης’ των «Θεοδώρειων», επέστρεψε στην Ελλάδα. Η επέμβαση του Δημήτριου του Φαληρέα τον έσωσε από την καταδίκη του Αρείου Πάγου. 

 Μεταξύ των μαθητών του συγκαταλέγονταν και ο Βίων ο Βορυσθενίτης, ένας κυνικός από τα μέρη της Μαύρης θάλασσας, που έζησε στην Αθήνα και που κορόιδευε τη θρησκοληψία του όχλου. 

Η αλήθεια είναι ότι ο Θεόδωρος παραήταν τολμηρός αμφισβητώντας ακόμη και τον υπέρ πατρίδος θάνατο, που τον θεωρούσε μια καθαρή ανοησία. 

Δεν δίσταζε να προκαλεί με ερωτήματα σαν κι αυτό που έβαλε στο Μεγαρίτη φιλόσοφο Στίλπωνα, έναν τουλάχιστον άθρησκο, αλλά πιο προσεκτικό από τον Θεόδωρο: «Πες μου Στίλπωνα, πώς εξακρίβωσες πως η Αθηνά είναι θεά και όχι θεός; Σήκωσες μήπως το ρούχο της και το είδες;». 

Αυτό ειπώθηκε επειδή ο Στίλπων είχε αναρωτηθεί δημόσια αν η Αθηνά ήταν θεά ή θεός και βρέθηκε κατηγορούμενος όταν είπε πως δεν ήταν κόρη του Δία αλλά έργο του Φειδία. 

Σε ερώτημα αν οι θεοί χρειάζονταν λατρεία ο Στίλπων είχε απαντήσει πως μπροστά στον όχλο δεν μπορούσε να απαντήσει, μια ανάλογη απάντηση υπεκφυγής, είχε δώσει και ο Βίωνας. 

Τέλος ένας άλλος Αστρονόμος, Μαθηματικός και Μετεωρολόγος, ο Διογένης Απολλωνιάτης, «ανὴρ φυσικὸς και άγαν ελλόγιμος», φέρεται από το Διογένη το Λαέρτιο «μικρού κινδυνεύσαι Αθήνησιν», ενώ ο άθεος σοφιστής και επικριτής των Ελευσινίων Μυστηρίων Διαγόρας ο Μήλιος που κατηγορείτο «ως θεομάχος» και ασεβής από τους Αθηναίους, κατέφυγε στην Κόρινθο. Αναφέρεται πως χρησιμοποίησε ως προσάναμμα για να μαγειρέψει ξύλινο είδωλο του Ηρακλή.

Το 431 έσκασε η βόμβα του φανατικού ή μάλλον του αγύρτη μάντη Διοπείθη, που ζητούσε την τιμωρία των απίστων και όσων ερμήνευαν τα φυσικά φαινόμενα. Ο πονηρός «προφήτης» της αρχαίας Αθήνας, έβαλε στο στόχαστρο τον Αναξαγόρα, φιλόσοφο από τα μέρη της Ιωνίας που είχε ανησυχίες γύρω από το φυσικό κόσμο και την Αστρονομία, που τον φυγάδευσε ο Περικλής στη Λάμψακο: «…και ψήφισμα Διοπείθης έγραψεν εισαγγέλλεσθαι τους τα θεία μη νομίζοντας ή λόγους περὶ των μεταρσίων διδάσκοντας απερειδόμενος εις Περικλέα δι’ Αναξαγόρου την υπόνοιαν … Αναξαγόραν δε φοβηθεὶς εξέπεμψεν εκ της πόλεως» (Πλούταρχου-‘Περικλής’). 

Πολλοί αναφέρουν και τον Κλέωνα στους διώκτες του φιλόσοφου, γεγονός όμως είναι ότι τα κίνητρα ήταν πιο πολύ πολιτικά, το πλήγμα στον Περικλή, παρά θρησκευτικά, άσχετα από τις προθέσεις του Διοπείθη. 

Πιθανότατα ο φιλόσοφος πριν δραπετεύσει είχε φυλακιστεί κρατώντας όμως την ψυχραιμία του, γιατί κατά τον Πλούταρχο «Αναξαγόρας εν τω δεσμωτηρίω τον του κύκλου τεραγωνισμόν έγραφε».

Ίσως οι κακοτυχίες κάποιων να έκαναν άλλους προσεκτικότερους. Ίσως να διαμορφώθηκε και μια κουλτούρα, αυτό είναι το πιθανότερο, ήπιας αυτολογοκρισίας των λογίων. 

Ο Θουκιδίδης ένας μάλλον άθεος ορθολογιστής, απέφυγε κάθε θρησκευτική αναφορά στο έργο του, ακόμη και στον «Επιτάφιο» όπου μιλάει ο μαθητής του Πρωταγόρα Περικλής, αν και το θέμα προσφέρεται. Υμνούνται οι θεσμοί η Δημοκρατία αλλά όχι η ευσέβεια των νεκρών. Αυτή η απουσία έχει συχνά επισημανθεί, αν και δεν δέχονται όλοι οι ερευνητές την ερμηνεία της αθεϊας και του ορθολογισμού, ειδικά οι παλιότεροι. [Οurania (Nanno) Marinatos Kopff, “Τhucydides and traditional religion” -1978]. 

 Ο βιογράφος του Θουκυδίδη, Γραμματικός και ρήτορας Άντυλλος, όπως διασώζεται στον Αμμιανό Μαρκελλίνο στο δικό του έργο «Βίος Θουκ.» (22), τον θεωρεί «ήρεμα άθεο» («άθεος ήρεμα ενομίσθη της εκείθεν θεωρίας»). Από την άλλη η πλουραλιστική θρησκευτική ανοχή επέτρεψε την εισαγωγή ξένων θεοτήτων όπως της Ίσιδας. 

Για παράδειγμα, στον Πειραιάς τον 4ο αι. δόθηκε άδεια για να στηθεί ιερό της θεάς από τους αιγύπτιους μετανάστες («Sylloge inscriptionum religionis Isiacae et Sarapiacae-Vidman», Ladislav). Νομίζω πως η σύγκριση με την τύχη των Αιγύπτιων μεταναστών σήμερα, που μαχαιρώνοντα από τη Χ.Α. και με το τζαμί που δεν λέει να χτιστεί είναι συντριπτική. 

Δεν πρέπει επίσης να λησμονούμε την ευκολία με την οποία επετράπη στον Παύλο να κηρύξει δημόσια τον νέο Θεό στην πολυθεϊστική ρωμαιοκρατούμενη πόλη της Παλλάδας. 

Αν συνέβαινε κάτι ανάλογο στους βυζαντινούς χρόνους της Ορθοδοξίας, η οποία δεν ανέχτηκε ούτε τη νεοπλατωνική Σχολή των Αθηνών, ο τολμητίας θα λυντσαριζόταν. Είναι αλήθεια βέβαια, πως δεν υπήρξαν οργανωμένες αιρέσεις που να απειλούν την κυρίαρχη θρησκευτική αντίληψη, η οποία όμως, από την ίδια την πολυδιάστατη και ανεκτική της φύση, δεν μπορούσε να γεννήσει τέτοιες αντιδράσεις.

Στον απόηχο πια του αρχαίου κόσμου, το 2ο μ.Χ. αιώνα, κι ενώ ερχόταν η κρατική «χριστιανική» (;) πλημμυρίδα της δεισιδαιμονίας και του μίσους, ο εθνικός Λουκιανός στους ‘Νεκρικούς Διαλόγους’ σατίρισε ανενόχλητος τη δεισιδαιμονία των κατώτερων στρωμάτων των πιστών της θρησκείας του. 

Την ίδια εποχή ο επίσης εθνικός Κέλσος και λίγο μετά ο εθνικός Πορφύριος απεχθάνονταν φανερά τις λαϊκές προλήψεις των οπαδών της ελληνικής θρησκείας, χωρίς να κινδυνεύσει η ευτυχία τους. Τα χειρόγραφα των δυο τελευταίων όμως και το περιεχόμενο τους, δέχτηκαν επιθέσεις από το μίσος των οπαδών της νέας Μεταφυσικής.

Απόσπασμα απο το roideswoeldpress

Ιησούς Χριστός: Μια συνέντευξη για όλους και για όλα

Πολλά από όσα είχε πει ο Ιησούς Χριστός σήμερα δεν γίνονται πράξη ακόμη και από εκείνους που δηλώνουν πιστοί, όπως το αγαπάτε αλλήλους. Εάν είχε την ευκαιρία να κατέλθει επί της γης και να δώσει μια συνέντευξη, τι θα απαντούσε ο Θεάνθρωπος σχολιάζοντας σήμερα την επικαιρότητα; 

Δημοσιογράφος: Ιησού, Σε ευχαριστώ που ήρθες στην εκπομπή «Εσπερινός στις 10». Ξέρω ότι Είσαι πολυάσχολος και για αυτό δε θα σπαταλήσω τον χρόνο. Θα Ξέρεις πιθανώς για την έλλειψη εισοδήματος στους ανθρώπους του κόσμου στις μέρες μας. Τι θα Έλεγες σε όσους αυτοαποκαλούνται «Χριστιανοί» να πράξουν για αυτό; 

Ιησούς: Πηγαίνε και πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα χρήματα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό κοντά στον Θεό (κατά Ματθαίον 19:21)

Δημ: Πραγματικά δεν έχω ακούσει εκπρόσωπο της Εκκλησίας να το λέει αυτό. Είναι δύσκολο να το πραγματοποιήσεις, να δώσεις όλα σου τα χρήματα στους φτωχούς. Χωρίς αμφιβολία δεν υπάρχουν τόσοι αληθινοί Χριστιανοί. 

Ιησούς : Πολλοί όσοι εκλήθησαν αλλά λίγοι είναι οι εκλεκτοί (22:14). Ο θερισμός είναι πολύς, οι εργάτες, όμως, λίγοι. (9:37). 

Δημ: Μα Λες ακριβώς το αντίθετο από όσα επιτάσσει η καταναλωτική μας κουλτούρα, βάσει της οποίας πρέπει να κυνηγήσουμε τον πλούτο όσο περισσότερο μπορούμε. 

Ιησούς: Δεν μπορείτε να είστε δούλοι και στον Θεό και στο χρήμα (6:24). Μόνον τον Κύριο τον Θεό σου θα προσκυνάς και μόνον αυτόν θα λατρεύεις (4:10). 

Δημ: Άρα Λες ότι δεν πρέπει να θέλουμε να είμαστε πλούσιοι, ε;

Ιησούς: Σας βεβαιώνω ότι δύσκολα θα περάσει πλούσιος στην βασιλεία του Θεού (19:23). Είναι στενή η πύλη και γεμάτη δυσκολίες η οδός που οδηγεί στην ζωή και λίγοι είναι εκείνοι που την βρίσκουν (7:14). Πολλοί θα βρεθούν από πρώτοι τελευταίοι και άλλοι από τελευταίοι πρώτοι (19:30). 

Δημ: Αηδία. Ακούγεται σαν να υπάρχουν πολλοί πλούσιοι και διάσημοι που δεν θα δουν τα μετέπειτα. Τι Λες για τους Αγανακτισμένους, και όσους διαδηλώνουν ενάντια στις αδικίες του οικονομικού και πολιτικού συστήματος; 

Ιησούς: Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για δικαιοσύνη (5:6). 

Δημ: Αλλά τους χτυπάει η Αστυνομία!

Ιησούς: Μακάριοι όσοι διώκονται γιατί επιθυμούν το δίκαιο (5:10). Μην φοβηθείτε αυτούς που μπορούν να σκοτώσουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή (10:28). 

Δημ: Μα θα τους συλλάβουν και θα τους οδηγήσουν στο δικαστήριο για να αντιμετωπίσουν τον δικαστή. Τότε τι γίνεται; 

Ιησούς: Μην αγωνιάτε για το τι θα πείτε ή πως θα το πείτε. Γιατί δεν είστε εσείς αυτοί που θα μιλήσετε. Το Πνεύμα του Πατέρα σας θα μιλάει μέσα από εσάς (10:19, 10:20). 

Δημ: Ναι, μα αντιμετωπίζεις το δικαστήριο. Τον Νόμο. 

Ιησούς: Οι σημαντικότερες αρετές για τον Νόμο είναι η δικαιοσύνη, το έλεος και η πίστη (23:23)

Δημ: Μμμ, δεν είμαι σίγουρος ότι τα διδάσκουν αυτά ακόμη και στις νομικές σχολές! Πρέπει να Σου πω ότι με το αστυνομικό κράτος και όλα αυτά, κάποιες φορές φοβάμαι, όχι για μένα αλλά για τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου. 

Ιησούς: Μην αγωνιάτε για το αύριο, γιατί η αυριανή ημέρα θα έχει τις δικές της φροντίδες (6:34).

Δημ: Ναι, αλλά εξακολουθεί να είναι λίγο ανησυχητικό. 

Ιησούς: Γιατί είσαι δειλός, ολιγόπιστε; (8:26).

Δημ: Εντάξει. Το παραδέχομαι. Δεν πιστεύω και πολύ. 

Ιησούς: Μην φοβάσαι. (17:7). Εάν η πίστη σου είναι όσο ένας κόκκος σιναπιού, τίποτα δεν θα είναι αδύνατο (17:20).

Δημ: Θεωρείς ότι πρέπει να πηγαίνουμε στην Εκκλησία συχνότερα; 

Ιησούς: Όταν προσεύχεσαι, πήγαινε σε ένα απόμερο δωμάτιο μόνος και προσευχήσου εκεί κρυφά στον Πατέρα σου, που βλέπει τις κρυφές πράξεις (6:6). 

Δημ: Οι ιερείς λένε στο ποίμνιο να είναι σκεπτικό απέναντι στην άμβλωση, στους γκέι και σε όλα αυτά. Τι τους απαντάς; 

Ιησούς: Μην κρίνετε τους συνανθρώπους σας γιατί θα κριθείτε από τον Θεό. Γιατί όπως κρίνετε θα κριθείτε, όπως μετράτε θα μετρηθείτε. (7:1, 7:2). Έτσι θα κάνει και σε σάς ο ουράνιος Πατέρας μου εάν δεν συγχωρείτε τα ο καθένας σας τα παραπτώματα του αδερφού του με όλη του την καρδιά (18:35). 

Δημ: Υπάρχουν πολλοί που κάνουν θυσίες για τον διπλανό τους. Τι Θέλεις από αυτούς; 

Ιησούς: Θέλω έλεος, όχι θυσίες (9:13).

Δημ: Ναι. Αλλά οι ιερείς και οι ιεραπόστολοι ζητούν θυσίες!

Ιησούς: Φυλαχθείτε τους ψευδοπροφήτες! (7:15). Από τον καρπό αναγνωρίζεται το δέντρο (12:33). Στην βασιλεία του Θεού δεν θα μπουν αυτοί που μου λένε «Κύριε, Κύριε», αλλά εκείνοι που κάνουν πράξη την θέληση του ουράνιου Πατέρα μου (7:21). 

Δημ: Θα έχεις ακούσει για τις πράξεις βίας απέναντι σε μετανάστες, εβραίους και άλλους. Τι Λες για αυτό; 

Ιησούς: Με ρώτησαν οι μαθητές κάποτε “ποιος είναι ανώτερος στην βασιλεία του Θεού”. Φώναξα ένα παιδάκι και το έβαλα ανάμεσά τους και τους είπα “Σας βεβαιώνω ότι εάν δεν αλλάξετε και δεν γίνετε σαν τα παιδιά δε θα μπείτε ποτέ στην βασιλεία του Θεού. Όποιος λοιπόν ταπεινώσει τον εαυτό του σαν αυτό το παιδί, αυτός είναι ανώτερος στην βασιλεία του Θεού. (18:1,2,3,4) 

Δημ: Τι Πιστεύεις για την ελευθερία του λόγου;

Ιησούς: Τα λόγια σου θα σε δικαιώσουν, αλλά και τα λόγια σου θα σε καταδικάσουν (12:37). Αυτά που βγαίνουν από το στόμα, προέρχονται από την καρδιά, και αυτά είναι που κάνουν τον άνθρωπο ακάθαρτο (15:18). 

Δημ: Βλέπεις, προφανώς, ότι κάποιες κοινωνίες είναι θύματα ενός οικονομικού πολέμου στις μέρες μας. Τι σοφά λόγια Έχεις να πεις σε αυτούς που έχουν συμφέροντα στον πόλεμο αυτό; 

Ιησούς: Πάντα να συμπεριφέρεσαι στους άλλους όπως θες να σου συμπεριφέρονται εκείνοι (7:12). Μην φοβάστε (14:28). 

Δημ: Ακούγεται δίκαιο. Αλλά τι θα πούμε σε αυτούς που μας εμπλέκουν σε αυτόν τον πόλεμο εξαθλίωσης; 

Ιησούς: Υποκριτές! Εσάς εννοούσε ο Ησαΐας όταν σωστά προφήτεψε: Οι άνθρωποι θα Τον λατρεύουν επιφανειακά. Η καρδιά τους θα είναι μακριά Του (15:7, 15:8)

Δημ: Θα Ήθελες να πεις κάτι για να κλείσουμε; 

Ιησούς: Ω, γενιά άπιστη και διεφθαρμένη (17:17). Τι ωφελείται ένας άνθρωπος αν κερδίσει όλον τον κόσμο αλλά χάσει την ψυχή του; Ή τι μπορεί να δώσει ο άνθρωπος αντάλλαγμα για την ζωή του; (16:26). Είστε όλοι αδέρφια (23:8). 

Δημ: Αχ, γιατί οι άνθρωποι ποτέ δεν μπορούν να τα βρουν; 

Ιησούς: Η μέριμνα για τα εγκόσμια και η απάτη του πλούτου καταπνίγουν τον λόγο και τον κάνουν άκαρπο (13:22). 

Δημ: Ε, πρέπει να Σου πω ότι ήταν φανταστική η κουβέντα μας και πιθανώς εξαιρετική για τα νούμερα της εκπομπής. Σε ευχαριστώ πολύ!

Ιησούς: Εκεί που είναι ο θησαυρός σου, εκεί θα είναι και η καρδιά σου (6:21). 

Του Νίκου Μίχου*Βασισμένο στην έμπνευση του Αμερικανού συνταξιούχου εκπαιδευτικού, φιλοσόφου και συγγραφέα Tσάρλς Ρέινερ Κέλι

Βυζάντιο και Ελληνισμός

Ας δούμε τι προέβλεπε ο Ιουστινιάνειος Κώδικας για τους Έλληνες. «Θα παρεμποδίσουμε κάθε μάθημα που διδάσκεται από αυτούς που πάσχουν από την νόσο των ανόσιων Ελλήνων…» («Ιουστινιάνειος Κώδικας» 1.11.10). «Επειδή έχουν συλληφθεί μερικοί, οι οποίοι διακατέχονται από την πλάνη των ανοσίων και μιαρών Έλλήνων, να διαπράττουν εκείνα που δικαιολογημένα εξοργίζουν τον φιλάνθρωπο θεό… θα υποβληθούν στην εσχάτη των ποινών… Θα παρεμποδίσουμε κάθε μάθημα που διδάσκεται από αυτούς που πάσχουν από την νόσο των ανόσιων Ελλήνων… Οι περιουσίες των ανθρώπων αυτών θα δοθούν στο δημόσιο, ενώ οι ίδιοι θα παραδοθούν στην εξορία. Αν κάποιος κρύβεται μέσα στο κράτος μας και πιαστεί να θυσιάζει και να διαπράττει το αμάρτημα της ειδωλολατρίας, θα υποβληθεί στις έσχατες τιμωρίες… Θεσπίζουμε τους ίδιους νόμους για τους αλητήριους Έλληνες…» («Ιουστινιάνειος Κώδικας» 1.11.10).  Με αυτές τις μεθοδεύσεις οι Έλληνες κάτοικοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας γενοκτονήθηκαν ή μεταλλάχθηκαν σε Ρωμιούς. «…Θεσπίζουμε δε και νόμο σύμφωνα με τον οποίο τα παιδιά όταν είναι σε μικρή ηλικία, θα πρέπει να βαπτίζονται αμέσως και χωρίς αναβολή, όπως και όσοι είναι μεγαλύτεροι στην ηλικία θα πρέπει να συχνάζουν στις ιερότατες εκκλησίες μας και διδάσκονται τις θείες γραφές και τους θείους κανόνες» («Ιουστινιάνειος Κώδικας» 1.11.10)

Ιούδας - Αυτός ο άγνωστος

Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης είναι το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο της Καινής Διαθήκης. Ο άνθρωπος που πρόδωσε τον Ιησού Χριστό για 30 αργύρια και ύστερα, κυνηγημένος από τύψεις, αυτοκτόνησε. 

Στην Καινή Διαθήκη δεν υπάρχουν πληροφορίες για την καταγωγή του, ούτε και για την οικογένειά του. Επίσης δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη για τον τρόπο εκλογής του στην ομάδα των 12 μαθητών πέρα από μια φράση του Ιησού: “Εγώ γνωρίζω ποιους διάλεξα για μαθητές μου”, (Ιωάννης, 13).

Ωστόσο ένας διάλογος μεταξύ Ιησού και Ιούδα μας δίνει ένα μικρό ίχνος του χαρακτήρα του. Την ώρα που η Μαρία η Μαγδαληνή (Ιωάννης, 12) πλένει με ακριβό μύρο τα πόδια του Χριστού, για να τα σκουπίσει στη συνέχεια με τα μαλλιά της, ο Ιούδας εκφράζει την αντίθεσή του λέγοντας πως αν πουλούσαν το πανάκριβο αυτό μύρο θα έβγαζαν τουλάχιστον 300 δηνάρια, τα οποία θα μπορούσαν να τα μοιράσουν στους φτωχούς. 

Ο Ιησούς του απαντάει πως για τους φτωχούς θα έχουν τη δυνατότητα να φροντίζουν για πάντα, για τον ίδιο όμως όχι.

Ο Ιωάννης δεν αρκείται στην αναφορά του γεγονότος, εκφράζει παράλληλα την άποψη πως ο Ιούδας είπε ό,τι είπε όχι γιατί νοιαζόταν για τους φτωχούς αλλά γιατί ήθελε να κλέψει τα χρήματα. 

Μάλλον ο Ιωάννης έγραψε ένα τόσο σκληρό σχόλιο επηρεασμένος από την μετέπειτα πράξη του Ιούδα, αν όμως απομονώσουμε το γεγονός, ίσως τα λόγια του Ιούδα να οφείλονται σε υπερβάλλοντα ζήλο. Βρισκόμενος τόσον καιρό δίπλα στον Ιησού και βλέποντας το ενδιαφέρον του για τους φτωχούς τι πιο φυσικό από το να εκφράσει αυτή τη γνώμη. Άλλωστε ο Ιούδας, κατά πάσα πιθανότητα, δεν είχε δείξει μέχρι τότε σημάδια απληστίας ή κακού χαρακτήρα. 

Γι’ αυτό ο Ιωάννης αναγκάζεται να πει -όπως και ο Λουκάς- πως ο διάβολος έβαλε 

στον Ιούδα την ιδέα της προδοσίας.

Προφανώς δεν μπορούσε να εξηγήσει με άλλο τρόπο την ενέργεια του Ιούδα. Άλλωστε το να κρατάει κάποιος το ταμείο προϋποθέτει ακεραιότητα χαρακτήρα. Δε θα μπορούσε να το έχει ο οποιοσδήποτε.

Φτάνουμε έτσι στα αίτια της προδοσίας. Όπως είπαμε ο Ιωάννης θεωρεί πως ο διάβολος επηρέασε τον Ιούδα. Το ίδιο και ο Λουκάς ενώ ο Ματθαίος και ο Μάρκος γράφουν πως ο Ιούδας έκανε ό,τι έκανε αποκλειστικά για τα 30 αργύρια.
Έχουν διατυπωθεί βέβαια και άλλες θεωρίες. Η πιο λογικοφανής υποστηρίζει πως ο Ιούδας περίμενε από τον Ιησού να ελευθερώσει τους Εβραίους από τη ρωμαϊκή κατοχή και μόλις συνειδητοποίησε πως ο Ιησούς δεν είχε στο μυαλό του να δημιουργήσει εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα απογοητεύτηκε και τον πρόδωσε. Άλλοι μελετητές υποστηρίζουν πως ο Ιούδας προσπάθησε να αναγκάσει τον Ιησού να επιδείξει τις δυνάμεις του, υπάρχει ακόμα η θεωρία πως ο Ιούδας ήταν μέρος ενός ευρύτερου θεϊκού σχεδίου, όλα αυτά όμως παραμένουν θεωρίες. 

Τα μόνα κίνητρα που αναφέρονται ρητά από τους Ευαγγελιστές είναι η φιλαργυρία και η επίδραση του σατανά.

Είναι τρελοί αυτοί οι "χριστιανοί" (ή πολύ επικίνδυνοι...)

Ενώ τα φασιστικά κινήματα κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού φανατικές θρησκευτικές ομάδες «αναγεννημένων» χριστιανών αποκτούν όλο και περισσότερη επιρροή. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η οργάνωση Personhood USA που πίσω από μια επιθετική καμπάνια εναντίον κάθε επέμβασης στην αναπαραγωγική διαδικασία, κρύβεται το σκοτεινό πρόσωπο των φονταμενταλιστών νεοχριστιανών που επιδιώκουν να επιβάλλουν το δικό τους παράλογο δόγμα στις ΗΠΑ.

Η οργάνωση αντιτίθεται σε κάθε μορφή επέμβασης στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα: θεραπευτικές ή μη διακοπές κυήσεως, μεθόδους αντισύλληψης, θεραπευτικές επεμβάσεις (όπως υστερεκτομή, περίδεση τραχήλου), σε κάθε μορφή προγεννητικού ελέγχου, σε κάθε μορφή τεχνητής γονιμοποίησης. Δηλώνει πως οι γυναίκες που προχωρούν σε διακοπές κυήσεως για οποιονδήποτε λόγο θα έπρεπε να αντιμετωπίζουν την θανατική ποινή ενώ παράλληλα αντιτίθεται σε κάθε μορφή έρευνας που περιλαμβάνει βλαστοκύτταρα.

Παρόλο που όλα αυτά ακούγονται γραφικά, η οργάνωση, που ξεκίνησε από την πολιτεία του Κολοράντο, έχει κερδίσει μεγάλη δημοτικότητα και έχει επεκταθεί ήδη σε 9 πολιτείες ενώ έχει αρκετούς οπαδούς, τόσο ρεπουμπλικάνους όσο και δημοκρατικούς. Η αποδοχή της είναι τόσο ευρεία ώστε κατάφερε να περάσει προς ψήφισμα στην πολιτεία του Μισσισσιππή ένα νέο νόμο σύμφωνα με τον οποίο θεωρείται ως νομικό πρόσωπο το γονιμοποιημένο ωάριο ακόμα και όταν αυτό βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως κάθε επέμβαση, από κάποιες μορφές αντισύλληψης μέχρι και την επιστημονική έρευνα βλαστοκυττάρων, ποινικοποιείται και επιφέρει σοβαρές ποινές.

Αν και τελικά οι ψηφοφόροι της πολιτείας του Μισσισσιππή απέρριψαν την θέσπιση του νέου νόμου σε ποσοστό 58% έναντι 42% που ψήφισε θετικά, η οργάνωση κερδίζει όλο και περισσότερους οπαδούς τόσο στο Κογκρέσο όσο και στις γειτονικές πολιτείες. Η υποψήφια για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων στις επόμενες εκλογές Michele Bachmann καθώς και 63 ακόμα ρεπουμπλικάνοι βουλευτές τέθηκαν υπέρ της προσωποποίησης των ωαρίων και έφεραν προς ψήφιση στο κογκρέσο ένα νόμο εμπνευσμένο από την οργάνωση Parenthood USA. Στη Φλόριδα έχουν ήδη συγκεντρωθεί 20.000 υπογραφές πολιτών που ζητούν να γίνει δημοψήφισμα για τη θέσπιση παρόμοιας νομοθεσίας.

Η πρωτοβουλία έχει ξεσηκώσει θύελλα στην Αμερική καθώς δημιουργεί τεράστια ζητήματα που θίγουν τόσο τα δικαιώματα των γυναικών όσο και την επιστημονική έρευνα. Η αμερικανική κοινωνία στέκεται μάλλον διχασμένη μπροστά στο φαινόμενο των χριστιανών φονταμενταλιστών. Παρόλο που ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού δεν συμφωνεί με την θέσπιση του νέου νόμου, λίγοι είναι εκείνοι που διαφωνούν ριζικά με τα διδάγματα των χριστιανικών οργανώσεων.

Η εμφάνιση τέτοιων πρωτοβουλιών δεν είναι κάτι καινούριο στις ΗΠΑ, όπου οι φανατικές χριστιανικές οργανώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Μπους το χριστιανικό δόγμα είχε αποκτήσει τεράστια πολιτική επιρροή και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν για να το επιβάλλουν ενώ παράλληλα έγιναν σημαντικές περικοπές στα προγράμματα οικογενειακού προγραμματισμού και στις εξετάσεις προγεννητικού ελέγχου.

Η θανατική ποινή, οι έντονες κοινωνικές ανισότητες που έχουν οδηγήσει 50 εκατομμύρια αμερικανούς στα όρια της φτώχειας, η ανεργία και η περιθωριοποίηση όλο και περισσότερων ανθρώπων στις ΗΠΑ είναι ζητήματα που μάλλον δεν απασχολούν ιδιαίτερα τους υπερασπιστές της τάξης και της ηθικής. 

Καθώς η αμερικανική κοινωνία συγκλονίζεται από ένα έντονο κλίμα αμφισβήτησης όπως αυτό εκφράζεται από την επιτυχία του κινήματος Κατάληψη της Γουόλ Στριτ, οι χριστιανοί φονταμενταλιστές βρήκαν τον καλύτερο τρόπο να στηρίξουν το κατεστημένο: αποπροσανατολίζοντας από τα σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα και περιορίζοντας τη συζήτηση στο επίπεδο του ποιος δημιουργήθηκε πρώτα: η κότα ή το αβγό...

Της Φραγκίσκας Μεγαλούδη